آغوش اژدها؛ دیپلماسی چین در برابر نگاه جهان
یک آغوش، چند ثانیه و میلیونها چشم بیننده؛ شی جینپینگ در استقبال از دونالد ترامپ، تصویری متفاوت از روابط پکن و واشنگتن به نمایش گذاشت. اما این صمیمیت دیپلماتیک چه معنایی دارد و چین با این حرکت چه پیامی برای جهان فرستاد؟

به گزارش عصرسازندگان به نقل از واشنگتنپست، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، هنگام فرود دونالد ترامپ در شنژن، شخصاً در کنار هواپیمای ایر فورس وان حاضر شد و با در آغوش گرفتن رئیسجمهور آمریکا از او استقبال کرد. این رفتار که در چارچوب تشریفات معمول استقبال از رهبران خارجی اقدامی کمسابقه به شمار میرود، بار دیگر توجهها را به اهمیت رابطه شخصی دو رهبر در مناسبات پکن و واشنگتن جلب کرد.
این استقبال را میتوان در ادامه تغییراتی بررسی کرد که پیشتر نیز در تشریفات دیدارهای دو طرف مشاهده شده بود. در جریان نشست دوجانبه سپتامبر در واشنگتن، ترامپ شخصاً در پایگاه مشترک اندروز به استقبال شی جینپینگ رفت؛ اقدامی که با رویه معمول رؤسایجمهور آمریکا در استقبال نکردن از رهبران خارجی در فرودگاه تفاوت داشت.
اقدام ترامپ در آن زمان با واکنشهایی همراه شد. برخی منتقدان معتقد بودند رئیسجمهور آمریکا با چنین استقبالی امتیازی تشریفاتی به رهبر کشوری داده که یکی از اصلیترین رقبای راهبردی واشنگتن محسوب میشود. این انتقادها زمانی پررنگتر شد که شی در دیدار قبلی دو طرف در ماه مه، هنگام ورود ترامپ به چین، شخصاً در باند فرودگاه حاضر نشده بود.
اما این بار صحنه متفاوت بود. در مراسم استقبال از رئیسجمهور آمریکا، صفی از سربازان و گروهی از دانشآموزان با دستهگل در محل حضور داشتند. شی جینپینگ نیز با خودرویی از برند چینی هونگچی وارد محل استقبال شد، از خودرو پیاده شد و پس از دست دادن و در آغوش گرفتن ترامپ، لحظاتی با او گفتوگو کرد. این دیدار کوتاه سپس با حرکت ترامپ به سمت خودروهای کاروان ریاستجمهوری ادامه یافت.
تشریفات دیپلماتیک؛ زبانی فراتر از کلمات
در روابط بینالملل، نحوه استقبال از رهبران کشورها صرفاً یک موضوع تشریفاتی نیست. سطح مقام استقبالکننده، محل برگزاری مراسم، ترکیب حاضران و حتی نوع تعامل رهبران با یکدیگر میتواند حامل پیامهایی درباره جایگاه طرف مقابل و سطح روابط دوجانبه باشد.
از این منظر، حضور شخصی شی جینپینگ و استقبال صمیمانه او از ترامپ، بهویژه در شرایط رقابت راهبردی میان چین و آمریکا، واجد اهمیت نمادین است. چنین رفتاری میتواند نشاندهنده تلاش پکن برای نمایش آمادگی در حفظ کانالهای ارتباطی با واشنگتن باشد؛ بیآنکه لزوماً به معنای کاهش اختلافات بنیادین دو کشور تلقی شود.
اهمیت این صحنه در نشست سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) نیز بیشتر خواهد شد؛ رویدادی که با حضور رهبران ۲۲ اقتصاد عضو برگزار میشود و در آن، جزئیات تشریفات دیپلماتیک و نحوه تعامل رهبران با یکدیگر از نگاه رسانهها و ناظران دور نمیماند.
تفاوت در سطح استقبال از رهبران
در همین چارچوب، استقبال از ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز مورد توجه قرار گرفت. پوتین که از متحدان نزدیک چین به شمار میرود، پیشتر با استقبال سای چی، یکی از مقامهای ارشد حزب کمونیست چین، روبهرو شده بود.
برخی مفسران این سطح از استقبال را با توجه به ساختار تشریفاتی و سلسلهمراتب سیاسی چین، اقدامی قابلتوجه ارزیابی کردند. در دیپلماسی پکن، جایگاه مقام استقبالکننده یکی از نشانههایی است که میتواند برای تحلیل سطح اهمیت یک دیدار مورد توجه قرار گیرد.
در نهایت، آغوش شی جینپینگ و دونالد ترامپ را نباید صرفاً تصویری از یک استقبال دوستانه دانست. این صحنه در بستری از رقابتهای اقتصادی، سیاسی و راهبردی دو قدرت بزرگ جهان شکل گرفته است؛ جایی که حتی یک آغوش کوتاه نیز میتواند به بخشی از پیام دیپلماتیک یک کشور تبدیل شود.






