جنگل‌ ها زیر تیغ تقاضای مسکن

لی لی پیجو؛ کارشناس شهری

به گزارش عصرسازندگان، جنگل‌های شمال ایران، این میراث زنده و چند میلیون‌ ساله، امروز نه قربانی بلایای طبیعی‌اند و نه حوادث غیرقابل پیش‌بینی؛ آن‌ها زیر تیغ تقاضای فزاینده مسکن از پا افتاده‌اند. تقاضایی که به‌جای پاسخ اصولی و شهری، مسیر آسان‌تری یافته است: تغییر کاربری، پیشروی ویلاها و عقب‌نشینی درختان.

تقاضای مسکن، واقعیتی اجتماعی و انکارناپذیر است؛ اما وقتی بدون سیاست‌گذاری، نظارت و برنامه‌ریزی رها می‌شود، به عاملی مخرب تبدیل می‌گردد. جنگل‌های هیرکانی، که نقش حیاتی در تنظیم اقلیم، حفظ منابع آب و امنیت زیستی کشور دارند، امروز توان تاب‌آوری در برابر این فشار بی‌وقفه را ندارند. هر پروژه‌ای که در دل یا حریم جنگل شکل می‌گیرد، فقط یک ساختمان نیست؛ یک زخم تازه بر پیکر طبیعت است.

پاسخ به تقاضای مسکن، از دل شهرها و سیاست‌های هوشمند شهری می‌گذرد، نه از دل جنگل‌ها. جنگل‌ها زبان اعتراض ندارند، اما نابودی آن‌ها، بلندترین هشدار برای آینده ایران است.

مسئله اینجاست که بخش قابل‌توجهی از این تقاضا، نه برای تأمین سرپناه اقشار نیازمند، بلکه برای سرمایه‌گذاری، سوداگری زمین و ویلاسازی لوکس شکل گرفته است. به این ترتیب، تقاضای مسکن به پوششی برای تخریب محیط‌زیست بدل شده؛ تخریبی که نه بحران مسکن را حل می‌کند و نه آینده‌ای پایدار به‌جا می‌گذارد.

کمبود زمین، ریشه این بحران نیست؛ نبود مدیریت تقاضای مسکن است. تا زمانی که تقاضا به سمت بازآفرینی بافت‌های فرسوده، استفاده از ظرفیت درون‌شهری و توسعه عمودی هدایت نشود، جنگل‌ها اولین و آسان‌ترین قربانی خواهند بود. اینجاست که نقش دولت و نهادهای متولی، از راه‌وشهرسازی تا منابع طبیعی و محیط‌زیست، تعیین‌کننده می‌شود.

سکوت یا انفعال در برابر این روند، به معنای پذیرش نابودی تدریجی ریه‌های سبز کشور است. قانون برای حفاظت وجود دارد، هشدارهای علمی بارها داده شده، اما تقاضای رهاشده مسکن همچنان بی‌محابا به پیش می‌رود و جنگل‌ها عقب می‌نشینند.

اگر امروز این تیغ مهار نشود، فردا نه جنگلی باقی می‌ماند و نه امکان جبران. پاسخ به تقاضای مسکن، از دل شهرها و سیاست‌های هوشمند شهری می‌گذرد، نه از دل جنگل‌ها. جنگل‌ها زبان اعتراض ندارند، اما نابودی آن‌ها، بلندترین هشدار برای آینده ایران است.